Loop je vast in jargon?

Het AI-woordenboek

Alle woorden waar iedereen het over heeft, in gewone taal uitgelegd. Geen techniek, geen wollig gedoe. Typ hieronder een woord om het snel op te zoeken.

Geen woord gevonden. Probeer een ander woord, of mail ons, dan voegen we het toe.

De basis

Waar het allemaal mee begint

AI (kunstmatige intelligentie)

Software die taken doet waar normaal een mens voor nodig is: tekst schrijven, vragen beantwoorden, plaatjes maken. Het "denkt" niet echt, het is heel goed in patronen herkennen en voorspellen.

Generatieve AI

AI die iets nieuws maakt in plaats van alleen iets opzoekt: een tekst, een afbeelding, een samenvatting. De soort waar je dagelijks mee werkt.

Taalmodel (ook: LLM)

De motor achter chat-AI. Het is getraind op enorm veel tekst en is daardoor heel goed geworden in voorspellen welk woord logischerwijs volgt. Claude en ChatGPT zijn taalmodellen.

Model

Kortweg het "brein" dat je gebruikt. Er zijn verschillende modellen, de een slimmer of sneller dan de ander. Je kiest vaak welk model je inzet.

Machine learning

De manier waarop computers leren uit voorbeelden in plaats van uit vaste regels. De basis onder bijna alle AI.

Hoe je het gebruikt

De woorden die je tegenkomt tijdens het werken

Prompt

Wat je intypt: je vraag of opdracht aan de AI. Hoe duidelijker je prompt, hoe beter het antwoord.

Prompt engineering

De kunst van het goed vragen. Klinkt technisch, maar het is gewoon: context geven, voorbeelden tonen, en zeggen wat je precies wilt.

Instructies (ook: system prompt)

Een vaste set aanwijzingen die je één keer geeft, zodat de AI zich elk gesprek zo gedraagt. Bijvoorbeeld "antwoord altijd kort en zakelijk".

Voorbeelden geven (ook: few-shot)

De AI een paar voorbeelden laten zien van wat goed is, zodat het jouw stijl overneemt. Tonen werkt beter dan uitleggen.

Project

Een aparte werkruimte waarin je je instructies en voorbeelden bewaart, zodat je ze niet elke keer opnieuw hoeft te geven. Handig voor een taak die je vaker doet.

Chatbot / AI-assistent

Een AI waarmee je een gesprek voert door te typen. De vorm waarin de meeste mensen AI gebruiken.

Meta AI (de AI in WhatsApp)

De AI van Meta die ineens in je WhatsApp, Instagram en Facebook staat. Handig voor een snel antwoord of een plaatje, maar je gesprekken lopen door Meta's systemen en worden gebruikt om advertenties op je af te stemmen. Voor een vrijblijvende vraag prima; voor iets blijvends bouwen of voor gevoelige gegevens kies je een tool die je data met rust laat.

De nieuwe woorden

Waar iedereen het ineens over heeft

AI-agent

AI die niet alleen antwoordt, maar zélf stappen onderneemt om een klus af te maken: opzoeken, bestanden maken, dingen aan elkaar knopen, tot het af is. Een assistent die doorwerkt in plaats van alleen praat.

Skill

Een kant-en-klaar pakketje kennis of vaardigheid dat je de AI geeft voor een bepaalde taak, zodat het die voortaan goed doet zonder dat je het elke keer opnieuw uitlegt.

Artifact

Een apart venster waarin de AI iets afleverbaars maakt: een document, een stuk tekst, een mini-app. Je kunt het naast het gesprek bekijken, bewerken en bewaren, in plaats van dat het wegzakt in de chat.

Connector / koppeling (ook: MCP)

Een veilige verbinding waarmee AI met je andere programma's praat, zoals je mail, agenda of boekhouding. Let op: dan gaat er wel data naartoe, dus kies bewust wat je koppelt.

Cowork

AI die zelfstandig met je bestanden en taken aan de slag gaat op je computer: documenten maken, mappen ordenen, gegevens verwerken. Een agent voor je dagelijkse werk.

App vs web-app

Een gewone app installeer je uit de App Store op je telefoon (zoals WhatsApp). Een web-app open je gewoon in je browser via een link, zonder iets te installeren, en kan toch echt iets: typen, knoppen, berekeningen, formulieren. Hoor je "met AI een app gebouwd", dan is het meestal een web-app, een werkende pagina dus. Je kunt een web-app op je telefoon aan je beginscherm toevoegen, dan voelt het als een app; dat heet een PWA.

Onder de motorkap

Voor als je wilt snappen hoe het werkt

Token

Het stukje tekst waarin AI rekent, ongeveer een woorddeel. Daarom hoor je soms dat lange teksten "meer tokens kosten": het is simpelweg meer om te verwerken.

Context (ook: context window)

Hoeveel de AI tegelijk "in zijn hoofd" kan houden in één gesprek. Wordt een gesprek heel lang, dan kan het begin uit beeld raken.

Training

De fase, vóórdat jij het gebruikt, waarin het model van enorme hoeveelheden tekst heeft geleerd. Wat het toen leerde, zit ingebakken.

Fine-tunen

Een model extra bijscholen voor een specifiek doel of vakgebied, bovenop de algemene training.

Kennisstop (ook: knowledge cutoff)

De ingebouwde kennis stopt op een bepaald moment, vaak ongeveer een jaar terug. Voor recente dingen moet de AI het web raadplegen.

API

De manier waarop andere software rechtstreeks met de AI praat. Dit is de zakelijke, technische route, bijvoorbeeld als een bedrijf AI in zijn eigen systeem bouwt.

Multimodaal

AI die meer dan tekst aankan: ook afbeeldingen, geluid of documenten begrijpen en maken.

Open source vs gesloten

Een open model mag iedereen bekijken en zelf draaien; een gesloten model gebruik je via de aanbieder. Allebei heeft voor- en nadelen op het vlak van controle en privacy.

Let op

De woorden die met risico's te maken hebben

Hallucinatie

Als AI met volle overtuiging iets verzint dat niet klopt: een feit, een citaat, een bron. Daarom check je belangrijke dingen altijd zelf.

Bias (vooringenomenheid)

Een scheve voorkeur die de AI uit zijn trainingsdata heeft meegekregen. Het kan onbedoeld bepaalde groepen of meningen bevoordelen.

Deepfake

Een nepfoto, nepvideo of nepstem die echt lijkt, gemaakt met AI. Reden om bij beeld en geluid niet meer blind op je ogen en oren te vertrouwen.

Guardrails

De ingebouwde grenzen en veiligheidsregels van een AI, die voorkomen dat het schadelijke dingen doet of zegt.

Jailbreak

Pogingen om een AI met trucs voorbij zijn eigen regels te praten. Iets om van weg te blijven, niet iets om te proberen.

Temperature

Een knop voor ontwikkelaars die bepaalt hoe voorspelbaar of juist creatief de antwoorden zijn. In de gewone chat zit die knop niet; daar stuur je gewoon met woorden ("hou het feitelijk" of "verras me").

Mis je een woord?

Stuur het ons, je krijgt het antwoord in je inbox

Loop je vast op een woord dat hier niet staat? Laat het achter. We mailen je een uitleg in gewone taal, en als het een goede toevoeging is, zetten we het in het woordenboek.

We gebruiken je adres alleen om je dit antwoord te sturen. Geen nieuwsbrief, tenzij je daar zelf voor kiest.

Bedankt

Je antwoord komt eraan

We hebben je vraag binnen. Je krijgt een uitleg in je inbox, en als het woord een goede aanvulling is, verschijnt het binnenkort hier.